Muhasebe Parametreleri

Öndeğerler
Kullanılan kasa hesabı	Nakit ödeme ve tahsilat işlemlerinde kullanılacak olan kasa hesabı, Kullanılan kasa hesabı parametre satırında belirtilir. Eğer tek bir kasa ile çalışılacaksa merkez kasa hesabı ana hesap düzeyinde tanımlanır. Eğer birden fazla kasa kullanılacaksa merkez kasa hesabı bir alt hesap olmalıdır. Burada verilen kasa hesabı koduna göre tahsil ve tediye fişlerinde kasa satırı otomatik olarak oluşturulur ve kasa işlemlerine ait kontroller yapılır.
Enflasyon Düzeltme Hesabı	Enflasyon Muhasebesi özelliğinin kullanılması durumunda, Düzeltme hesabı öndeğeridir. Parasal olmayan hesaplar için hesaplanan düzeltme farklarının program tarafından muhasebeleştirilmesinde kullanılır.
Muhasebe Fiş Durumu	Muhasebe fişi kayıt durumu öndeğeridir. Öneri ve Gerçek olmak üzere iki seçeneklidir. Öneri seçiminde, muhasebe fişleri öneri durumunda kaydedilir. Kayıt durumu değişikliği, ilgili muhasebe fişi üzerinde sağ fare düğmesi menüsünde yer alan Durum Değiştir seçeneği ile gerçekleştirilir.
Parametreler
Masraf merkezi kontrolü	Bir fiş ya da işlem içinde masraf merkezi ile ilişkilendirilmemiş satırların olması durumunda, muhasebeleştirme yapıldığında işlem tutarı hiç bir masraf merkezini etkilemeyecektir. Firmada masraf merkezlerinin yoğun kullanılması durumunda hiç bir masraf merkezini etkilemeyen bazı işlemlerin olması sorun yaratabilir. Bu gibi durumlarda fiş satırlarında ilgili İşlem için masraf merkezi girilip girilmediğinin kontrol edilmesi mümkündür. Masraf merkezi hatırlatma olarak adlandırılabilecek bu özellik için Masraf merkezi kontrolü parametresi kullanılır. Böylece yaygın olarak masraf merkezi kullanan firmalarda işlem sırasında hareketin ait olduğu masraf merkezi belirtilmeden fişler kaydedilmez. İşlemlerde ilgili masraf merkezi kodunun girilip girilmediğinin ne şekilde kontrol edileceği bu satırda belirlenir. Bu parametre satırı, • işleme devam edilecek • kullanıcı uyarılacak • işlem durdurulacak olmak üzere üç seçeneklidir. İşleme devam edilecek seçiminde, hiç bir kontrol yapılmaz. Kullanıcı uyarılacak seçiminde, işlem sırasında masraf merkezi belirlenmemişse fiş kaydedilirken program masraf merkezi girilmediğini belirten bir uyarı mesajı verir ve işlemin kaydedilmesi için kullanıcının onayını ister. İşlem durdurulacak seçiminde, işlemin ait olduğu masraf merkezi belirtilmeden fiş kaydedilmez.
Muhasebe hesabı kontrolü	Muhasebeleştirme yapıldığında işlemin izleneceği hesap kodları, işlemlerde muhasebe kodları seçeneği ile belirtilir. İlgili muhasebe kodları ise Muhasebe Yönetimi bölümünde, Muhasebe bağlantı kodları seçeneği ile tanımlanır. Tanımlanan bu kodlar işlem sırasında fiş geneline ya da satırdaki işleme uygulanarak muhasebeleştirme yapıldığında oluşacak mahsup fişi görüntülenebilir. Muhasebe hesap kodu belirtilmeden fiş kaydetmeyi önlemek için kontroller koymak mümkündür. Bu kontrolün ne şekilde yapılacağı Muhasebe hesabı kontrolü parametre satırında belirtilir. Bu parametre satırı, • işleme devam edilecek • kullanıcı uyarılacak • işlem durdurulacak olmak üzere üç seçeneklidir. İşleme devam edilecek seçiminde muhasebe hesap kodu belirtilmediğinde işleme devam edilir. Kullanıcı uyarılacak seçiminde, muhasebe hesap kodu belirtilmediğinde program, işleme devam edilip edilmeyeceğini belirten bir uyarı mesajı verir ve işlemin kaydedilmesi için kullanıcıdan onay ister. İşlem durdurulacak seçiminde, fiş kaydedilirken muhasebe hesap kodu alanı boş ise ekrana bir uyarı mesajı gelir ve muhasebe hesap kodu girilmeden fiş kaydedilemez.
Masraf merkezi kontrolü yapılacak işlemler	Masraf merkezi kontrolünün hangi işlemler için yapılacağı Masraf merkezi kontrolü yapılacak işlemler parametre satırında belirlenir. Kontrolün yapılacağı işlem ya da işlemler Ekle seçeneği ile seçilir.
Muhasebe hesabı kontrolü yapılacak işlemler	Muhasebe hesap kodu girişi kontrolünün hangi işlemler için yapılacağı Muhasebe kontrolü yapılacak İşlemler parametre satırında belirlenir. Kontrolün yapılacağı işlem ya da işlemler Ekle seçeneği ile seçilir.
Proje Kodu Kontrolü	Proje kodu belirtilmeden fiş kaydetmeyi önlemek için kontroller koymak mümkündür. Bu kontrolün ne şekilde yapılacağı Proje kodukontrolü parametre satırında belirtilir. Bu parametre satırı, • işleme devam edilecek • kullanıcı uyarılacak • işlem durdurulacak olmak üzere üç seçeneklidir. İşleme devam edilecek seçiminde projekodu girilmeden işleme devam edilir. Kullanıcı uyarılacak seçiminde, proje kodu belirtilmediğinde program, işleme devam edilip edilmeyeceğini belirten bir uyarı mesajı verir ve işlemin kaydedilmesi için kullanıcıdan onay ister. İşlem durdurulacak seçiminde, fiş kaydedilirken proje kodu alanı boş ise ekrana bir uyarı mesajı gelir ve proje kodu girilmeden fiş kaydedilemez.
Proje Kodu Kontrolü Yapılacak İşlemler	Proje kodu girişi kontrolünün hangi işlemler için yapılacağı proje kodu kontrolü yapılacak işlemler parametre satırında belirlenir. Kontrolün yapılacağı işlem ya da işlemler Ekle seçeneği ile belirlenir.
Otomatik fiş basımı	Muhasebe işlemlerini içeren fişlerin kaydedilir kaydedilmez yazıcıdan alınıp alınmayacağı Otomatik fiş basımı parametre satırında belirlenir. Evet ve Hayır olmak üzere iki seçeneklidir. Evet seçiminin yapılması durumunda, muhasebe fişleri kaydedilir ve yazıcıya gönderilir. Hayır seçiminde ise fişler daha sonra ya Yaz seçeneği ile tek tek ya da Toplu basım seçeneği ile belirlenen koşullardaki fişleri içerecek şekilde bastırılabilir.
Miktar kontrolü	Birimli muhasebe tutulması durumunda, işlemler sırasında hesaba ait miktar bilgisi girişinin ne şekilde yapılacağı Miktar kontrolü parametre satırında belirlenir. Muhasebe fiş satırlarında, eğer miktar bilgisi ile birlikte çalışacağı belirtilmiş olan bir muhasebe hesabı kullanılıyorsa, satır tutarının yanı sıra miktar bilgisinin de girilmesi gerekir. Girilmediği durumda fiş kaydedilirken kontrolün ne şekilde yapılacağı önemlidir. Bu parametre satırı, • işleme devam edilecek • kullanıcı uyarılacak • işlem durdurulacak olmak üzere üç seçeneklidir. İşleme devam edilecek seçiminde miktar belirtilmediğinde işleme devam edilir. Kullanıcı uyarılacak seçiminde, miktar girilmediğinde, işleme devam edilip edilmeyeceğini belirten bir uyarı mesajı alınır. İşlem kullanıcı onayı ile kaydedilir. İşlem durdurulacak seçiminde, fiş kaydedilirken miktar girilmemişse ekrana bir uyarı mesajı gelir ve miktar girilmeden fiş kaydedilemez.
Fişlerde raporlama dövizi girişi kontrolü	Raporlama dövizinin sağlıklı kullanılabilmesi için yerel para birimi ile yapılan tüm işlemlerin aynı zamanda raporlama dövizi cinsinden de kaydedilmesi ve raporlanabilmesi gerekir. Günlük döviz girişi seçeneği ile döviz kurları kaydedilir. İşlemler sırasında kaydedilen kurlar kullanılır. Günlük kur bilgileri düzenli girilmediği takdirde, ticari sistemde yapılan işlemler arasında raporlama dövizi olmayan işlemler olabilir. Bunlar özellikle muhasebeye aktarılması gerekli işlemlerse raporlama dövizlerinin olması gerekir. Bu tür sorunlara yol açmamak için kontrol koymak ve raporlama dövizi bilgileri olmayan işlemlerin kaydedilmesini önlemek mümkündür. Kontrol, Raporlama dövizi giriş kontrolü parametre satırında belirlenir. Bu parametre satırı Evet ve Hayır olmak üzere iki seçeneklidir. Evet seçiminde raporlama dövizi bilgileri olmayan işlemler kaydedilmez.
Tarih değişikliğinde raporlama dövizi	Raporlama dövizi kurunun fiş tarihinin değiştirilmesi ile değiştirilip değiştirilmeyeceği Tarih değişikliğinde raporlama dövizi parametre satırında belirtilir. Parametre, • Raporlama dövizi kuru güncellenecek • Raporlama dövizi kuru güncellenmeyecek olmak üzere iki seçeneklidir. Kuru güncellenecek seçimi yapılması durumunda, kayıtlı fişin tarihi değiştirildiğinde program kullanıcıyı, fiş tarihinin değiştirildiğini ve raporlama döviz kurunun yeni tarihe göre değiştirileceğini belirten mesajla uyarır. Mesaja onay verilmesi durumunda yeni tarih için geçerli olan kur değeri üzerinden raporlama dövizi bilgileri güncellenir. Kuru güncellenmeyecek seçiminde ise tarih değişikliğinde raporlama dövizi kuru güncellenmez.
Fiş sıralaması	Çok satırlı bir muhasebe fişinde, satırların sıralaması giriş sırasından farklı şekilde kaydedilebilir. Bu durum raporlardaki (özellikle resmi defterlerdeki) görünümün düzenli olması açısından önemlidir. Sıralamanın ne şekilde yapılacağı Fiş sıralaması parametresi ile belirlenir. Bu parametre, • Sıralanmayacak • Hesap + Tutar + Açıklama • Hesap + Açıklama + Tutar • Hesap kodu olmak üzere dört seçeneklidir. Sıralanmayacak seçiminde fiş satırları sıralanmaz ve fişteki bilgiler giriş sırasındaki gibi kaydedilir. Hesap + Tutar + Açıklama seçiminde, fiş satırları önce hesap kodu, sonra tutar, sonra da açıklama göz önüne alınarak sıralanır. Hesap + Açıklama + Tutar seçiminde, fiş satırları önce hesap kodu, sonra açıklama sonra da tutar göz önüne alınarak sıralanır. Hesap kodu seçiminde, fiş satırları yalnızca hesap kodu baz alınarak sıralanır.
Fişlerde üst hesap basılacak	Muhasebe fiş basımlarında, satırda hareket gören hesabın alt hesap olması durumunda ilgili olduğu üst hesabın basılıp basılmayacağı Fişlerde üst hesap basılacak parametre satırında belirlenir. Evet ve Hayır olmak üzere iki seçeneklidir.
Fişlerde üst hesap basımı	Fişlerde üst hesap basılacak parametresinde evet seçimi yapılmışsa, basımın ne şekilde yapılacağı Fişlerde üst hesap basımı parametre satırında belirlenir. Grup olarak seçiminde, fişte yer alan aynı üst hesap altındaki hesaplara ait hareketler gruplanır ve ilgili üst hesap altında bastırılır. Tek, tek seçiminde ise, fiş basımında, fişteki her alt hesaba ait hareketler ve ait olduğu üst hesap tek, tek bastırılır.
Fiş raporlama dövizi toplam kontrolü	Raporlama dövizi üzerinden hesaplanan toplamların yuvarlama sorunları nedeniyle fiş toplam tutarı ile çakışmaması durumunda kontrolün ne şekilde yapılacağı bu parametre satırında belirlenir. İşlem durdurulacak seçimi yapıldığında, raporlama dövizi toplamları ile fiş toplam tutarının çakışmadığı durumlarda işlem durdurulur. Kullanıcı kontrolünde eşitlenecek seçiminde, raporlama dövizi toplamları ile fiş toplam tutarının eşitleneceğini belirten mesaj alınır. Mesaja onay verilmesi durumunda toplamlar eşitlenir. Her zaman eşitlenecek seçiminde ise toplamların farklı olması durumunda, işlem otomatik olarak herhangi bir onay gerekmeksizin program tarafından yapılır.
Ticari Sistem bağlantı kontrolü	Bu parametre ile Muhasebe çift yönlü denetim sisteminin uygulanıp uygulanmayacağı belirlenir. Bağlantı kontrolü parametresi Evet ve Hayır olmak üzere iki seçeneklidir. Ticari sistem bağlantı kontrolü ile muhasebeleştirilmiş bir fişin değiştirilmemesi ve çıkarılmaması sadece iptal edilebilmesi sağlanır. İptal işlemleri yeniden muhasebeleştirilir. Bağlantı kontrolünün yapılacağı seçilirse ilgili fiş ve fatura listelerinde muhasebeleştirilen işlemler için Değiştir ve Çıkar seçenekleri kullanılamaz. Bu fişler yalnızca İptal edilebilir. Bu nedenle bağlantı kontrolü yapılan durumlarda stok fişleri, faturalar, cari hesap fişleri, banka fişleri, çek/senet bordroları, kasa hareketleri listelerinde İptal seçeneği yer alır. Ayrıca raporlarda çift yönlü denetim sistemine uygun olarak iptal edilen, edilmeyen fişleri kapsayacak şekilde alınabilir. Bunun için ilgili rapor filtre pencerelerinde fişler, faturalar, bordrolar filtre satırında seçim yapılır. Bağlantı kontrolünün yapılması durumunda iptal edilen işlemlerin yeniden muhasebeleştirilmesi söz konusudur. Bunun için Muhasebeleştirme filtre penceresinde Muhasebeleştirilecek işlemler filtre satırı kullanılır. Bu filtre satırı • İptal edilmeyenler • İptal edilenler • Hepsi olmak üzere üç seneklidir. Muhasebeleştirilecek işlemler seçilir.
Personel Yönetimi Kataloğu	Bordro programının kullanılması durumunda, program ve verilerin bulunduğu kataloğun belirtildiği parametredir.
e-Beyanname Kataloğu	Beyanname kataloğunun belirtildiği parametre satırıdır.
Açılış Fişleri, Özel Fiş ve Enflasyon Muhasebesi fişlerinde borç/alacak kontrolü	Yeni dönem açılış rakamlarının kaydedildiği fişler ile özel fişlerde ve enflasyon muhasebesi fişlerinde, fiş kaydedilirken borç/alacak kontrolünün yapılıp yapılmayacağı bu parametre satırında belirlenir. Evet ve Hayır olmak üzere iki seçeneklidir. Evet seçiminin yapılması durumunda fişlerde borç ve alacak eşitlenmeden fiş kaydedilmez. Hayır seçiminde ise yalnızca bu fişler borç, alacak toplamları eşitlenmeden kaydedilebilir.
Takipten düşülecek borç/alacak hesabı	Borç takip işlemlerinde, takipten düşülecek seçimi yapılarak kapatılan işlemlerde kesilen borç ve alacak dekontlarının muhasebeleştirildiğinde izleneceği muhasebe hesap kodu bu parametre ile belirlenir.
Fişlerde karşı hesap kontrolü	Veri girişlerinde her hareketin muhasebe hesabının yanı sıra bu harekete karşılık olarak girilmiş olan (dengeleyici) hesabın da girilmesi mümkündür. Bu hesap bir bilgi niteliğinde kullanılabileceği gibi muhasebe hareketlerinin tutarlar göz önüne alınarak borç-alacak eşleştirmesi için de kullanılabilir. Fişlerde karşı hesap kontrolü yapılacaksa bu parametre satırında Evet seçilir. Bu durumda muhasebe fiş satırlarında karşı hesap kodu belirtilmeden fiş kaydedilmeyecektir.
Fişlerde tutarlara göre eşleme kontrolü	Bu parametre fişlerde karşı hesap kontrolü yapılacaksa kullanılır. Eşleme kontrolünün yapılması durumunda fişte girilen her hareketin karşılığının da girilmesi gerekir.
Dökümlerde alacak hareketleri gizlenecek	Karşı hesap ve eşleştirme kontrolünün yapılması durumunda dökümlerde alacak hareketlerinin er alıp almayacağı bu parametre satırında belirlenir.
Enflasyon muhasebesi işlemlerinde kullanılacak endeks	Enflasyon muhasebesi işlemlerinde kullanılacak endeks öndeğerinin belirlendiği filtre satırıdır. Bu satır • DEİ Toptan Eşya Fiyat Endeksi • DEİ Tüketici Fiyat Endeksi • DEİ Ücretliler Geçinme Endeksi seçeneklerini içerir. Yapılan seçim işlemlerde öndeğer olarak kullanılır.
Atanacak fiyat endeksi	Enflasyon muhasebesinin kullanılması durumunda düzeltme tarihi için geçerli olacak endeks öndeğerinin belirlendiği parametredir. Bu parametre • Ay Sonu Endeksi • Aylık Ortalama Endeks seçeneklerini içerir. Parametrenin değeri “aylık endeks” ise tüm enflasyon muhasebesi işlem ve raporlamalarında düzeltme tarihi endeksi olarak söz konusu ayın endeksi kullanılacaktır. Parametrenin değeri “aylık ortalama endeks” ise işlem ve raporlamalarda düzeltme tarihi endeksi olarak “(düzeltme tarihindeki endeks+bir ay önceki endeks)/2” formülü ile bulunan ortalama endeks kullanılacaktır.
Dağıtım şablonu otomatik uygulanacak	Muhasebe işlemlerinde dağıtım şablonlarının otomatik olarak uygulanması için kullanılır.
Hesap dağıtım detayları	Muhasebe işlemlerinin raporlanmasında dikkate alınacak parametredir. Basılacak ve basılmayacak seçeneklerini içerir. Basılacak seçiminde raporlar hesap dağıtım satırları ile alınır.
Personel Yönetimi firma numarası	Personel işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde dikkate alınacak firma numarasıdır.
FORM B Limiti	Mal ve Hizmet bildirimi için hazırlanan Form BA ve Form BS için geçerli olan Form B limitidir. Form B limiti Maliye Bakanlığı tarafından belirlenir. Programda öndeğer olarak 30.000,00 gelir; istenirse değiştirilir. Belirlenen FORM B Limiti tutarı üzerindeki alım ve satışlar için Form BA ve Form BS hazırlanır; limit üzerinde fatura kaydı bulunan cari hesap ve tutar bilgileri form sayfasına yazılır.
Negatif mahsup fişi oluşturabilme	Rusya Mevzuat özelliğinin kullanılması durumunda muhasebede hatalı işlemlerin düzetilmesi amacıyla mahsup fişinde (-) işaretli tutar girişi yapılabilir. Bunun için öncelikle Ticari Sistem Yönetimi program bölümünde Genel Muhasebe Parametreleri penceresinde Negatif Mahsup Fişi Oluşturabilme parametre satırında Evet seçiminin yapılması gerekir. Böylece muhasebede hatalı işlemlerin düzetilmesi amacıyla mahsup fişinde (-) işaretli tutar girişi yapılabilir. (-) tutar girişi mahsup fişleri dışında diğer muhasebe fiş türleri (açılış fişi, özel fiş, kur farkı fişi, enflasyon muhasebesi fişi) için de geçerlidir. (-) tutar girişi muhasebe fişi döviz girişleri için de geçerlidir. Muhasebede hatalı işlemlerin düzeltilmesi ters kayıt oluşturma ile sağlanır. Bunun için izlenmesi gereken adımlar şunlardır. a. Muhasebe fişleri listesinde önce düzeltme yapılacak fişi daha sonra sağ fare düğmesi menüsündeki Ters Kayıt Oluştur menüsü seçilir. b. Seçilen fişin borç ve alacak kolonlarında bulunan tutarın (-) değerlerinin bulunduğu bir mahsup fişi program tarafından oluşturulur. Oluşan mahsup fişinin yalnızca tarihi değiştirilebilir. Diğer fiş bilgilerinde değişiklik yapılamaz. Muhasebe fişleri listesinde ters kayıt sonucu oluşan mahsup fişi T harfi ile yer alır. Muhasebe fişinin ters kaydını bulmak için Muhasebe Fişleri listesinde sağ fare düğmesi menüsündeki Ters Kaydını Bul seçeneği kullanılır. Seçilen fişin ters kaydının olması durumunda imleç ilgili fiş üzerine gidecektir. Muhasebeleştirilmiş ve iptal edilmiş fişlerin muhasebeleştirilmesi Program bölümlerinden kaydedilen ve gerek tek tek gerekse toplu olarak muhasebeleştirilen işlemlere ait fişler iptal edildikten sonra yeniden muhasebeleştirildiğinde bu fişler için bir düzeltme kaydı otomatik olarak oluşturulur. Bu düzeltme kaydının borç ve alacak kolonlarında iptal edilen kaydın (-) tutarları yer alır. Muhasebeleştirme işlemine ait mahsup fişine fiş ve fatura listelerinde sağ fare düğmesi menüsünde yer alan İlgili Muhasebe Fişi seçeneği ile ulaşabilirsiniz. İptal edilen işlemin muhasebeleştirilmesi sonucu oluşan mahsup fişine ise fiş ve fatura listelerinde sağ fare düğmesi menüsündeki İlgili Düzeltme Fişi seçeneği ile ulaşılır.
Hesap Planı Bakiye Yılı	Hesap planı bakiye yılının belirlendiği parametredir. Belirtilen yıla ait toplamlar, muhasebe hesap planlarındaki bakiye alanına otomatik olarak gelir.